De kat
Onze huiskat (en onze raskatten) behoren tot de
orde Carnivora (vleeseters)
- onderorde Feliformia of Feloidea (katachtige vleeseters)
- - familie Felidae (katachtigen)
- - - onderfamilie Felinae (kleine katachtigen)
- - - - geslacht Felis
- - - - - soort Felis Silvestris (wilde kat)
- - - - - - ondersoort Felis Silvestris Catus (huiskat).
Zo'n 60 miljoen jaar geleden (Paleoceen) verschijnen de voorouders (Miacidae) van de
latere hoger ontwikkelde hoefdieren, roofdieren en primaten. Zij liepen op 5
tenen en hadden deels intrekbare klauwen
37-38 miljoen jaar geleden (Oligoceen) ontwikkelden zich de voorouders van de
hedendaagse honden (Caniformia) en katten ( Feliformia). De voorouders van de honden leefden sociaal terwijl
die van de kat solitair leefden. Uit Profelis, de voorouder van alle katten, 40-45 miljoen jaar geleden kwamen 2 soorten die belangrijk waren voor de kat: Hoplophoneus
Primaevus (waaruit later - 25 miljoen jaar geleden - de Sabeltandtijger (Smilidon) voortkwam) en de kleinere, snellere
en slimmere Dinictis. Het grote verschil tussen deze twee zat vooral in het gebit. De slagtanden van Hoplophoneus waren enorm groot, waardoor het kaakgewricht veranderde zodat de mond ver genoeg open kon. Bij Dinictus was het gebit evenwichtiger en was het kaakgewricht veel gespierder. Zowel Hoplophoneus als Dinictis hadden een kleine herseninhoud. Smilidon (de Sabeltandtijger) was de laatste in lijn van Hoplophoneus en stierf een 12.000 jaar geleden uit. Dinictis evolueerde naar Pseudailurus, die veel gemeen had met de grote hedendaagse katten. Het gebit was identiek, hij liep op zijn tenen, maar nog steeds te weinig hersenen.
Een 12 miljoen jaar geleden evolueerde Pseudailurus naar Felis, de moderne kat.
Twee van die eerste katten waren Felis Lunensis (Martelli's kat) en Felis Manul (de Pallas kat). Ze hadden grotere hersenen en waren in alle opzichten katten zoals we ze nu kennen. Martelli's kat is uitgestorven maar Pallas kat bestaat nog steeds, en is de oudste kattensoort.
900.000 tot 600.000 jaar geleden deed Felis Sylvestris zijn intreden. Tijdens de IJstijd werd hij naar het Zuiden verdreven en vestigde zich in Afrika en Azië. Toen het ijs terugtrok werden groepen van elkaar gescheiden en volgden hun eigen evolutie.
Felis Silvestris Lybica (Noord Afrikaanse wilde kat), Felis Silvestris Silvestris
(Europese wilde kat) en Felis Silvestris Ornata (Indiase Woestijnkat) hebben
bijgedragen aan het ontstaan van onze huis- en raskat.
Het oudste bewijs van domesticatie van de kat is in een Neolitisch graf gevonden
in Cyprus en is 9.500 jaar oud. De beroemste houders van katten als huisdier
waren de oude Egyptenaren (2000 jaar v.C.) waar ze vereerd werden als symbool
van vruchtbaarheid en geprezen werden omdat ze muizen en ratten uit de voorraadschuren
hielden.
In China was (en is nog steeds) de kat vooral gewild op de eettafel. In Japan
was de kat dan weer een gewaardeerde muizenvanger.
De eerste Europese kattenliefhebbers waren de Romeinen, die de katten meenamen
overal waar ze oorlog voerden. Op die manier werden de huiskatten door heel
Europa verspreid. Vooral kooplieden zorgden ervoor dat katten naar alle continenten
vervoerd werden, en zorgden voor een verspreiding van de verschillende variëteiten.
De Middeleeuwen waren voor de Europese huiskat een regelrechte ramp. Ze werden
als handlanger van de duivel beschouwd en beschuldigd van alle kwaad. Honderdduizenden
katten werden, al dan niet met het baasje, verbrand. Hieraan kwam pas een einde
toen bleek dat muizen en ratten (en de daarmee gepaarde pest) hoogtij begon
te vieren in Middeleeuwse Europa.
De Spaanse Concuistadores zorgden voor de verspreiding van de Europese huiskat
op het Amerikaanse continent.
Ook on Australië introduceerden de immigranten de huiskat.
De zware, gedrongen typen (Europees Korthaar, Pers, ...) vertonen de invloed van de Europese Boskat, terwijl de oosterse rassen (Abessijn, Siamees, .....) het slanke type van de Afrikaanse wilde kat hebben.
De langharige katten zijn waarschijnlijk ontstaan in het zuiden van Rusland en hebben zich verspreid naar Turkije en Iran. Dit zijn de Angora en Perzische rassen.
De zogenaamde natuurrassen zijn de katten die zich zonder doelbewuste inmenging van fokkers hebben ontwikkeld en zich ook zo handhaven. Voorbeelden hiervan zijn de Noorse Boskat, Maine Coon en Turkse Van.